Aşgabatda geçirilen «Türkmenistanyň nebiti we gazy – 2025» halkara maslahatyň çäginde «Türkmengaz» döwlet konserniniň Tebigy gaz ylmy-barlag institutynyň laboratoriýasynyň müdiri, tehnika ylymlarynyň doktory Irina Lurýewa «Galkynyş» gaz käniniň häzirki ýagdaýy we onuň geljekki ösüş mümkinçilikleri boýunça çykyş etdi.

Bellenilişi ýaly, «Galkynyş» käniniň özleşdirilişi 7 tapgyrdan ybarat toplumlaýyn strategiýa laýyklykda amala aşyrylýar. Häzirki wagtda birinji tapgyr boýunça synag-senagat taýdan işläp çykaryş dowam edýär. Işleýän guýularyň gaznasy 52 birlikden ybarat bolup, ýene-de 7 guýy ulanyşa taýýarlanýar. Şeýle hem 8 guýuda buraw işleri alnyp barylýar.

Irina Lurýewanyň bellemegine görä, guýularyň ortaça taslama debiti bir günde 1,5 mln kub metr töweregi bolup, degişli gatlaklaryň mümkinçilikleri bu görkeziji 3 mln kub metre çenli durnukly ýagdaýda saklamaga mümkinçilik berýär. Mysal üçin, 2022-nji ýylda işe girizilen 3 guýy günüň dowamynda durnukly ýagdaýda 3 mln kub metre çenli gaz çykarmaga ukyplydyr. Gaffney Cline kompaniýasynyň hünärmenleri bilen bilelikde taýýarlanan çaklamalara laýyklykda, her bir tapgyr boýunça durnukly gaz alnyş döwri 30 ýyldan gowrak bolmaga mümkin.

Täze meýilnamalara görä, käniň 2-nji, 3-nji we 4-nji tapgyrlaryny durmuşa geçirmek göz öňünde tutulýar. Gaz alnyş mukdary tapgyrlaýyn artdyrylar, bu bolsa maýa goýum serişdelerini netijeli bölmäge we bar bolan tejribä esaslanmaga mümkinçilik berer diýip, alym nygtady.

Kän doly özleşdirilenden soň, onuň ýyllyk jemi gaz önümçiligi 200 milliard kub metre çenli ýokarlanyp biler.

Şeýle hem Lurýewa buraw işlerinden we gaz taýýarlama zawodlarynyň gurluşygyndan başga-da, tehnologiki we ekologik meseleleriň hem möhüm orun eýeleýändigini belledi. Hususan-da, kömürturşy gazyny (CO₂) käniň suwly gatlaklaryna we goňşy känleriň tükenen gatlaklaryna iberilmegi boýunça işleri öwrenmek dowam edýär. Bu ýagdaý tehnogen galyndylary emele getirmäge hem-de daşky gurşawa düşýän täsiri azaltmaga mümkinçilik berer.

Irina Lurýewa 20-den gowrak patentiň we 200-den köp ylmy işiň awtorydyr. Ol 1988-nji ýylda Türkmen politehniki institutyny tamamlap, 2006-njy ýyldan bäri «Türkmengaz» döwlet konserniniň Tebigy gaz ylmy-barlag institutynda işleýär, laboratoriýa ýolbaşçylyk edýär we ýaş hünärmenlere maslahat berýär. Alymyň ylmy gyzyklanmalary gatlaklaryň gidrodinamiki modellemesi, känleriň işlenip taýýarlanyş tehnologiýalary we guýularyň peýdalanylyşy bilen baglydyr.