Jykyr
Häzirki zaman gepleşik dilimizde «jykyr» sözüniň bir tigirli, iki tutawaçly ýeňilräk ýükleri daşamak üçin ulanylýan guralyň adyny aňlatmak üçin ulanylýan halatlary hem bar. Ýöne edebi dilimiziň kadalaşyş tertibinde bu söz, esasan, pes ýerden beýik ýere suwy galdyrýan suwhojalyk enjamynyň adyny aňlatmak üçin ulanylýar.
Daş görnüşi boýunça esasan birmeňzeşräk bolmagyna garamazdan, dünýä ýurtlarynda jykyryň ýasalyş we işleýiş babatda özboluşly aýratynlyklary, şol sanda özboluşly atlandyrylyşlary bar.
Jykyrlar, esasan, agaçdan eglip ýasalan tegelek görnüşli çarh we ony saklaýan agaç gurluşlardan ybaratdyr. Şol sebäpli, onuň gadymy Müsürde we Mesopotamiýada «sakiýa» (guýy manysynda), Eýranda we Hindistanda «çarh» diýen atlary ýörgünli bolupdyr.
Pes ýerden akýan derýanyň, emeli derýanyň ýa-da beýleki köp suwly akarlaryň üstünden gurlan äpet çarh suwuň akyş güýjünden täsirlenip, dynuwsyz aýlanýar. Onuň daş gyra bölegine dakylan köp sanly küýzeler, bedreler ýa-da başga görnüşdäki suwy susjy we serpiji gaplar suwdan dolup, ýokaryk çykanynda ýörite oýlanyşykly guralan mehaniki hereket boýunça suwuny kenarda edilen emeli agaç ýa-da daş (beton) ýaba — tokurtga boşadýar. Deňölçegli wagt aralygynda guýlup duran tertipde tokurtganyň suwy dolup akýar we belentde ýerleşýän ekin ýerlerini suwdan gandyrýar.
Jykyrlaryň suw göterijilik beýikligi, esasan, 3-4 metre çenlidir. Has çuň ýerlerden suwy ýokary galdyrmak üçin Merkezi Aziýa sebitlerinde, şol sanda Amyderýanyň akymlarynyň ugrunda jykyrlary işletmek üçin düýe, ýaby ýaly iş mallarynyň peýdalanylýan halatlary hem bolupdyr.
Ýusupgeldi ANNAGULYÝEW,
Türkmen döwlet binagärlik - gurluşyk institutynyň talyby.
Mary welaýatyndaky känden senagat ähmiýetli gaz akymy alyndy
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» diýen şygar astynda geçýän ýylynda türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyz tarapyndan başy başlanan, häzirki döwürde bolsa hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilýän döwlet syýasatynyň netijesinde, Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň ähli ugurlarynda, şol sanda ýangyç-energetika toplumynda taryhy özgertmeler amala aşyrylýar.
Türkmenistanyň nebitgaz toplumy Garaşsyzlygymyzyň 35 ýyllygyny zähmet ýeňişleri bilen garşy alýar
Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 35 ýyllygyna hem-de «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» diýen şygar astynda geçýän ýylyň hormatyna Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilen dabaraly mejlis medeniýet we sungat işgärlerini, jemgyýetçiligiň wekillerini bir ýere jemläp, ýurdumyzda täze ruhubelentlik we döredijilik badalgalaryny döretdi.
Türkmenistanyň energetika kuwwaty täze derejä çykýar
Türkmenistanyň ýangyç-energetika toplumy milli ykdysadyýetiň düzüminde möhüm orny eýeläp, ykdysady ösüşi üpjün etmek bilen çäklenmän, eýsem, döwletimiziň halkara giňişliginde eýeleýän ornuny pugtalandyrmagyň möhüm guraly bolup durýar. Häzirki döwürde pudagyň ösüşi uzak möhletli durnuklylygy, tehnologik döwrebaplygy we daşary ykdysady gatnaşyklaryň giňeldilmegini ugur edinýän yzygiderli we strategik häsiýete eýe bolýar.
Türkmenistan we Malaýziýa nebitgaz pudagynda strategik hyzmatdaşlygy berkidýärler
19-njy iýunda paýtagtymyzdaky Söwda-senagat edarasynda geçirilen «Türkmenistan — Malaýziýa: nebitgaz pudagynda özara bähbitli hyzmatdaşlyga 30 ýyl» atly halkara ylmy-amaly maslahat hem-de energetika pudagynda iki ýurduň netijeli gatnaşyklarynyň otuz ýyllygyna bagyşlanan sergi türkmen-malaý gatnaşyklarynyň ýokary derejesini hem-de nebitgaz pudagynda hyzmatdaşlygyň strategik häsiýetini dabaralandyrdy.
Owganystanda TOPH gaz geçirijisiniň strategik böleginiň gurluşygy dowam edýär
«Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» diýen şygar astynda geçýän ýylda häzirki döwrüň iri halkara energetika taslamalarynyň biri — Türkmenistan — Owganystan — Pakistan —Hindistan (TOPH) gaz geçirijiniň gurluşygy dowam edýär.
