Futbol: çaga terbiýesi we saglygy
Hereketli oýunlar, bedenterbiýe maşklary we sport oýunlary çaganyň terbiýesinde, saglygyny goramakda we bedeniniň kadaly ösüşinde uly ähmiýete eýedir. Hereketli oýunlaryň arasynda sportuň futbol görnüşi çaganyň beden taýdan sagdyn, ruhubelent, düzgün-tertipli bolup ýetişmeginde örän peýdalydyr. Hünärmenler futbol oýnunyň saglygy goramakdan, bedeni taplamakdan başga-da, çagalarda özara gatnaşygyň ösmegine, ruhy taýdan kämilleşmegine uly peýdasynyň bardygyny aýratyn belleýärler.
Maglumatlardan belli bolşy ýaly, häzirki wagtda bütin dünýäde ýetginjekleriň 80 % gowragy ýygy-ýygydan futbol oýnaýar, olardan aglabasy bolsa sportuň bu görnüşi bilen çynlakaý meşgullanýar. Bu bolsa futbolyň uly meşhurlyga eýedigini ýene-de bir gezek aýan edýär. Hünärmenler futbol oýnaýanlaryň beýleki sport oýunlary bilen deňeşdirilende has köp kaloriýa ýakýandygyny kesgitlediler. Şonuň üçin ol ýag massasyndan dynmakda we myşsa massasyny ösdürmekde has täsirlidir.
Futbol çagalarda ünsliligi we çydamlylygy ösdürýär. Oýun ep-esli wagt dowam edýär we onuň dowamynda oýunçy ünsüni jemlemeli, meýdançada bolup geçýän wakalara gözegçilik etmeli, toparynyň oýunçylarynyň we garşydaş türgenleriň hereketlerini seljermeli bolýar. Bu bolsa öz gezeginde çagadan uzak wagtyň dowamynda fiziki we aň işjeňligini ulanmagyny talap edýär, netijede şu ugurda görnetin ösüşleriň bolmagyna sebäp bolýar.
Futbol köp hereketli bolup, çalt karar bermegi talap edýär. Bu çagada ünsi güýçlendirýär, meýdançadaky ýagdaýa mydama baha berip durmak bolsa akyl başarnyklaryny ösdürýär. Şeýle-de, lukmanlar uly höwes we isleg bilen futbol oýnaýan çaganyň bedeninde bagt garmonlarynyň, ýagny endorfinleriň önümçiliginiň ýokarlanýandygyny belleýär.
Futbol boýunça türgenleşikler adatça, açyk meýdanda geçirilýär. Munuň özi çaganyň arassa howadan dem alyp, Günüň nurly çogyndan taplanmagyny üpjün edýär. Gysgaça bellänimizde, futbol çaganyň terbiýesinde, saglygyny goramakda, durmuşa, ýaşaýşa uýgunlaşmagynda netijeli we ähmiýetli serişdeleriň biridir.
Taýýarlan Nurjahan WELSÄHEDOWA,
Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabyndaky 1-nji orta mekdebiň başlangyç synp mugallymy.
Emosiýanyň adam saglygyna täsiri
Emosiýa — bu adamyň içki duýgularynyň, pikirleriniň we daşky ýagdaýlara bolan reaksiýasynyň ýüze çykmasydyr. Adam gündelik durmuşynda dürli görnüşli emosiýalary başdan geçirýär: şatlyk, gynanç, gahar, gorky, alada, buýsanç, söýgi we beýlekiler.
Aýdym-saz täsin güýçdür
Çaganyň şahsyýet bolup kemala gelmeginde, dünýägaraýşynyň baýlaşmagynda we içki dünýäsiniň sazlaşykly ösmeginde aýdym-saz terbiýesiniň orny örän uludyr. Saz çaganyň kalbyna, aň-düşünjesine we emosional ýagdaýyna gös-göni täsir edýän, ony gözelliklere ugrukdyrýan täsirli guraldyr. Kiçi ýaşly çagalar daşky gurşawy has ir we duýgur kabul edýärler, şonuň üçin hem çagalar bagynda berilýän ilkinji aýdym-saz sapaklary olaryň geljekki durmuşynyň manyly bolmagynda möhüm binýat bolup hyzmat edýär.
Çepbekeýler adaty bolmadyk çemeleşmeleri tapýarlar
Donald Kostello işewürlik kollejiniň amerikan alymlary tarapyndan geçirilen täze gözleg çep eliň hünär kämillikde we baýlyga ýetmekde möhüm esas bolup biljekdigini görkezýär.
Bagbançylygyň ähmiýeti
Gözlegleriň netijesi bagbançylygyň adam beýnisine we bedenine oňyn täsir edýändigini görkezdi.
Aýdym aýtmak – saglygyňy berkitmek
Gadymyýetden bäri adamlar öz sesiniň güýji bilen saglygyny dikeldip bilipdirler. Aristotel we Pifagor akyl taýdan bozulmalary bejermekde aýdym aýtmagy maslahat beripdirler.
